Bir kreş, günde yüzlerce kez kişisel veri işler: yoklama kaydı, alerji bilgisi, ilaç notu, sınıf fotoğrafı, velinin telefon numarası. Bunların bir kısmı özel nitelikli kişisel veridir ve 6698 sayılı KVKK açısından en yüksek koruma seviyesine tabidir. Bu yazı, kreş ve anaokulu yöneticileri için KVKK’nın pratik karşılığını —özellikle fotoğraf paylaşımı ve veli onayı konusunu— adım adım anlatıyor.
Not: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Kurumunuza özel uygulama için bir avukat veya KVKK danışmanıyla çalışmanızı öneririz. Güncel mevzuat ve Kurul kararları için kvkk.gov.tr.
Bir kreş hangi verileri işler?
| Veri | Kategori | Dikkat |
|---|---|---|
| Çocuğun adı, doğum tarihi, TC kimlik no | Genel nitelikli | Sözleşme ve mevzuat gereği işlenir |
| Veli iletişim bilgileri | Genel nitelikli | Amaçla sınırlı kullanılmalı |
| Yoklama, beslenme, uyku kayıtları | Genel nitelikli | Hizmetin ifası için gerekli |
| Alerji, kronik hastalık, ilaç bilgisi | Özel nitelikli (sağlık) | Ayrı ve daha sıkı korumaya tabi |
| Fotoğraf ve video | Genel nitelikli (biyometrik değilse) | Paylaşım için ayrı açık rıza gerekir |
| Güvenlik kamerası kayıtları | Genel nitelikli | Aydınlatma levhası ve saklama süresi şart |
Kritik ayrım şu: veriyi işlemek ile veriyi paylaşmak aynı şey değildir. Çocuğun alerjisini bilmek hizmetin ifası için zorunludur; o bilgiyi bir WhatsApp grubuna yazmak ise bambaşka bir hukuki durumdur.
Fotoğraf paylaşımı: en sık yapılan hata
Türkiye’de kreşlerin büyük çoğunluğu sınıf fotoğraflarını WhatsApp gruplarından paylaşıyor. Bu uygulamanın üç ayrı sorunu var:
- Kontrol kaybı. Fotoğraf gruba düştüğü anda 30 velinin telefonuna iner, oradan başka yerlere aktarılabilir. Kurum artık verinin nerede olduğunu bilemez ama veri sorumlusu sıfatı devam eder.
- Rıza sorunu. Bir sınıf fotoğrafında 15 çocuk varsa, 15 velinin de rızası gerekir. Bir velinin “çocuğumun fotoğrafı paylaşılmasın” demesi, o fotoğrafın gruba düşmesini hukuken sakıncalı hâle getirir.
- Silme talebi karşılanamaz. Veli KVKK md. 11 kapsamında verisinin silinmesini istediğinde, WhatsApp’a düşmüş bir fotoğrafı silmeniz fiilen imkânsızdır.
Peki doğrusu nedir?
- Paylaşım kurumun kontrolündeki bir sistemde yapılmalı. Fotoğraf, indirilebilir bir dosya olarak dağıtılmak yerine yalnızca yetkili velinin görebildiği bir uygulamada gösterilmeli.
- Erişim çocuk bazlı olmalı. Veli yalnızca kendi çocuğunun bulunduğu içeriği görebilmeli.
- İçerik arama motorlarına kapalı olmalı. Web’e açık bir galeriye yüklenen çocuk fotoğrafı Google’da indekslenebilir.
- Silme talebi teknik olarak uygulanabilir olmalı. Veli rızasını geri çektiğinde içerik gerçekten kaldırılabilmeli.
Minimini Okul’da fotoğraf ve video paylaşımı bu çerçeveye göre çalışır: içerik şifrelenmiş sunucularda tutulur, yalnızca yetkili velilere gösterilir ve arama motorlarına kapalıdır. Veli iletişim uygulamasının nasıl çalıştığını inceleyebilirsiniz.
Açık rıza: kayıt sözleşmesine bir cümle yazmak yetmez
KVKK’da açık rıza, “belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan” rızadır. Uygulamada bu üç şart şu anlama gelir:
Belirli olmalı
“Tüm kişisel verilerimin işlenmesini kabul ediyorum” gibi genel bir ifade geçersizdir. Her amaç ayrı ayrı sorulmalı: sınıf içi paylaşım, sosyal medya, tanıtım materyali.
Bilgilendirmeye dayanmalı
Rızadan önce ayrı bir aydınlatma metni sunulmalı. Aydınlatma ile rıza aynı belge içinde iç içe geçirilmemelidir.
Özgür iradeye dayanmalı
Rıza, hizmetin şartı hâline getirilemez. “Fotoğraf rızası vermezseniz kayıt yapamayız” demek rızayı geçersiz kılar.
Geri alınabilir olmalı
Veli rızasını dilediği an geri çekebilir. Sisteminiz bunu uygulayabilecek şekilde kurulmalıdır.
Pratik öneri: rızayı katmanlandırın
Tek bir “fotoğraf rızası” yerine üç ayrı kutucuk kullanın:
- Çocuğumun fotoğrafı yalnızca kendi velisiyle uygulama üzerinden paylaşılabilir.
- Çocuğumun fotoğrafı sınıfın diğer velileriyle uygulama üzerinden paylaşılabilir.
- Çocuğumun fotoğrafı kurumun tanıtım kanallarında (web sitesi, sosyal medya) kullanılabilir.
Üçüncü maddeye hayır diyen bir veli olduğunda, o çocuğun bulunduğu kareyi tanıtımda kullanmazsınız. Bu ayrım, ileride yaşanabilecek şikâyetlerin büyük kısmını baştan önler.
Hazır şablon: Kurum bilgilerinizi girip kendi aydınlatma metninizi ve katmanlı açık rıza formunuzu saniyeler içinde oluşturabilirsiniz. Ücretsiz — ama avukat onayından geçirmeyi unutmayın.
Aydınlatma yükümlülüğü
KVKK md. 10 uyarınca veri sorumlusu, veriyi elde ederken ilgili kişiyi bilgilendirmek zorundadır. Bu, rızadan bağımsız ve her hâlükârda yerine getirilmesi gereken bir yükümlülüktür. Kreş için aydınlatma metninde en az şunlar bulunmalıdır:
- Veri sorumlusunun kimliği (kurumun ticari unvanı)
- Hangi verilerin, hangi amaçla işlendiği
- Verilerin kimlere ve hangi amaçla aktarılabileceği (örneğin kullanılan yazılım sağlayıcısı)
- Toplama yöntemi ve hukuki sebep
- İlgili kişinin md. 11’deki hakları ve başvuru yolu
Aydınlatma metnini kayıt anında imzalatmak yeterli değildir; kolay erişilebilir bir yerde (web sitesi, uygulama içi) de yayımlanmalıdır.
VERBİS kaydı gerekir mi?
Veri Sorumluları Sicili (VERBİS) kayıt yükümlülüğünün istisna kriterleri 4 Eylül 2025 tarihli ve 2025/1572 sayılı Kurul kararı ile değiştirildi; uygulama esasları 25 Aralık 2025 tarihli ve 2025/2393 sayılı karar ile netleştirildi ve kamuoyu duyurusu 12 Ocak 2026’da yayımlandı.
| Durum | İstisna eşiği |
|---|---|
| Ana faaliyeti özel nitelikli veri işlemek olmayan veri sorumluları | Yıllık çalışan sayısı 50’den az ve yıllık bilanço toplamı 100 milyon TL’nin altında |
| Ana faaliyeti özel nitelikli veri işlemek olan veri sorumluları | Yıllık çalışan sayısı 10’dan az ve yıllık bilanço toplamı 10 milyon TL’nin altında |
Bilanço esasına göre defter tutmayan veri sorumluları için yalnızca çalışan sayısı kriteri uygulanır.
Pek çok kreş bu eşiklerin altında kalarak kayıt yükümlülüğünden istisna olur. Ancak istisna, KVKK’ya uyma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz: aydınlatma, açık rıza, veri güvenliği ve saklama-imha yükümlülükleriniz aynen devam eder. Kurumunuzun hangi kategoriye girdiğini mali müşavirinizle birlikte değerlendirin.
Kreş için 10 maddelik KVKK kontrol listesi
- Aydınlatma metniniz var mı ve kayıt anında ayrı olarak sunuluyor mu?
- Açık rıza formunuz amaç bazında katmanlı mı, yoksa tek bir genel cümle mi?
- Sağlık bilgileri (alerji, ilaç) ayrı ve erişimi kısıtlı bir alanda mı tutuluyor?
- Fotoğraflar kurumun kontrolündeki bir sistemde mi, WhatsApp’ta mı?
- Rızasını geri çeken bir veli olduğunda içeriği gerçekten silebiliyor musunuz?
- Personelin hangi veriye erişebileceği yetki bazında tanımlı mı?
- Ayrılan personelin sistem erişimi kapatılıyor mu?
- Saklama ve imha politikanız var mı? Ayrılan öğrencinin verisi ne zaman siliniyor?
- Güvenlik kamerası için aydınlatma levhası ve saklama süresi tanımlı mı?
- Kullandığınız yazılımın verileri nerede sakladığını biliyor musunuz?
Son madde neden önemli? Kullandığınız yazılım, KVKK anlamında sizin veri işleyeninizdir. Bir veri ihlali yaşandığında sorumluluk yalnızca yazılım firmasına ait olmaz; veri sorumlusu sıfatıyla kurum da sorumludur. Bu yüzden yazılım seçerken verilerin nerede ve nasıl saklandığını sormak, fiyat sormak kadar önemlidir.
Özetle
KVKK uyumu bir kerelik bir belge işi değil, bir işletme alışkanlığıdır. Kâğıt defter ve WhatsApp grubuyla yürüyen bir kreşte bu alışkanlığı kurmak neredeyse imkânsızdır; çünkü verinin nerede olduğunu bilemezsiniz. Kayıtların tek bir sistemde, yetki bazlı ve silinebilir biçimde tutulması hem denetimde hem veli ilişkilerinde işinizi kolaylaştırır.
Kreş yönetim programının KVKK tarafında nasıl çalıştığını inceleyin veya ücretsiz denemeyi başlatın.
Kaynaklar
- Kişisel Verileri Koruma Kurumu — kvkk.gov.tr
- 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu
- Kişisel Verileri Koruma Kurulu kararları: 04.09.2025 tarih ve 2025/1572; 25.12.2025 tarih ve 2025/2393
Mevzuatın tamamı tek sayfada: Kreş ASHB’ye, anaokulu MEB’e bağlı ve şartlar farklı. İki çerçevenin karşılaştırması, güncel değişiklikler ve resmî kaynaklar için Kreş ve Anaokulu Mevzuatı sayfamıza bakabilirsiniz.
